Bulgaristan hâlâ Rus enerjisine bağımlı mı? Doğalgaz, TürkAkım ve Lukoil

Bulgaristan artık Rus gazı satın almıyor: Gazprom, 27 Nisan 2022’de Bulgargaz’a sevkiyatı durdurdu ve sevkiyat bir daha başlamadı. Ancak Rus gazı 2025’te de ülkeden geçmeye devam etti: TürkAkım hattı gazı Bulgaristan üzerinden Sırbistan ve Macaristan’a taşıyor. Ülkenin en büyük rafinerisi olan Burgaz’daki tesis hâlâ Rus Lukoil şirketine ait, fakat Kasım 2025’ten beri devletin atadığı bir özel yönetici tarafından işletiliyor.

Gazprom 2022’de Bulgaristan’a gazı neden kesti?

Gazprom, Bulgargaz’ın bir Rusya Devlet Başkanı kararnamesinin gerektirdiği şekilde ruble ile ödeme yapmadığını gerekçe gösterdi. Al Jazeera’nın aktardığına göre dönemin Başbakanı Kiril Petkov, ödeme yönteminin değiştirilmesi talebini “yürürlükteki bir sözleşmenin ağır ihlali” olarak nitelendirdi; Enerji Bakanı ise Bulgaristan’ın “baskı altında müzakere etmeyeceğini” söyledi.

Rus gazı hâlâ Bulgaristan’dan geçiyor mu?

En azından yakın zamana kadar evet. Energynomics’e göre Gazprom, Bulgaristan’dan geçen güzergâhın neredeyse tüm kapasitesini, yılda yaklaşık 13 milyar m³’ü rezerve etmiş durumda. Eylül 2025’te Başbakan Rosen Jelyazkov, Rus gazının kullanımı veya transitine ilişkin sözleşmelerin 2026’da sona ermesi ve Rus gazının 2028’e kadar piyasadan tamamen çıkarılması gerektiğini söyledi. Ekim 2026 itibarıyla Bulgartransgaz’dan veya Enerji Bakanlığı’ndan transitin durduğuna dair bir doğrulama bulamadık; yeni hükümetin açıklanmış bir tutumu da yok. Bu konudaki her iddia şimdilik doğrulanmamış sayılmalı.

AB’nin Rus gazı yasağı ne zaman yürürlüğe giriyor?

AB’nin 27 üyesi, aşamalı çıkış tüzüğünü 26 Ocak 2026’da resmen kabul etti; bunu AB Konseyi duyurdu. Arendt hukuk bürosunun metin özetine göre:

Sözleşme türü	Rusya’dan ithalat için son gün
Kısa vadeli LNG	25 Nisan 2026
Kısa vadeli boru gazı	17 Haziran 2026
Uzun vadeli LNG	1 Ocak 2027
Uzun vadeli boru gazı	30 Eylül 2027

Üye ülkelerin 1 Mart 2026’ya kadar ulusal çeşitlendirme planlarını sunması da gerekiyordu.

Bulgaristan şimdi gazı nereden alıyor?

Energynomics’e göre Bulgaristan tüketimini Yunanistan üzerinden gelen LNG ithalatıyla karşılıyor. Gümülcine–Stara Zagora arasındaki IGB boru hattı 182,6 km uzunluğunda ve yılda 3 milyar m³ taşıyor; işletmeci ICGB’ye göre bir kompresör istasyonuyla bu rakam 5 milyar m³’e çıkarılabilir. Hat Ekim 2022’den beri ticari olarak çalışıyor. Bulgartransgaz ayrıca Yunanistan’daki Dedeağaç (Alexandroupolis) LNG terminalinin %20’sine sahip; Gastrade’e göre terminal 1 Ekim 2024’ten beri faal.

ABD’nin Lukoil yaptırımlarından sonra Burgaz rafinerisini kim yönetiyor?

ABD, 22 Ekim 2025’te Lukoil ve Rosneft’e yaptırım uyguladı. BTA’ya göre Lukoil, Lukoil Neftohim Burgas’ın %89,97’sine Litasco üzerinden sahip. Parlamento, devletin atadığı özel yöneticinin yetkilerini genişletti; dönemin Cumhurbaşkanı Rumen Radev yasanın “keyfiliğe ve kötüye kullanıma kapıyı ardına kadar açtığını” söyleyerek veto etti, milletvekilleri ise vetoyu 13 Kasım 2025’te 128’e karşı 59 oyla aştı (Sofia Globe). Özel yönetici olarak Rumen Spetsov atandı; 3 Haziran 2026’da Başbakan Radev’in kabinesi, eksik bir iyileştirme planı ve şeffaflık eksikliğini gerekçe göstererek yerine Evgeni Simeonov’u getirdi. ABD lisansının ayrıntıları Lukoil lisansı haberimizde.

Geri alım tartışması: Spetsov, Mayıs 2026’da bTV’ye devletin rafineriyi piyasa fiyatından geri almak için “tarihi bir fırsatı” olduğunu söyledi (BTA). Maliye Bakanı Galab Donev ise önce değer ve fayda değerlendirmesi yapılması gerektiğini ve konunun hükümetin resmî gündeminde olmadığını belirtti (Novinite).

Varna’da yaşayanlar ve ziyaretçiler için ne anlama geliyor?

Varna’daki evlere ve işletmelere giden gaz artık Rusya ile yapılmış bir sözleşmeye dayanmıyor; AB’nin son tarihleri de hane halkını değil ithalat sözleşmelerini ilgilendiriyor. Akaryakıt fiyatları dünya piyasalarına ve rafineriye bağlı: Ekim 2026 akaryakıt fiyatları sayfasına bakabilirsiniz. Siyasi arka plan için Bulgaristan Rusya yanlısı mı? ve Bulgaristan’ın yaptırımları ve Ukrayna’ya yardımı yazılarını okuyun.